Jednolita płaca minimalna w ASEAN?

,
Jednolita płaca minimalna w ASEAN?

Indonezja podczas World Economic Forum (1-2.06.2016 r.) w Kuala Lumpur ogłosiła propozycję jednolitej regionalnej płacy minimalnej dla państw ASEAN. Podczas forum, Jusuf Kalla, wiceprezydent Indonezji odniósł się do dysproporcji płacowych między krajami, w których koszty produkcji oraz pracy są niskie, jak w przypadku Indonezji, Wietnamu, Kambodży i wyraził obawy, że różnice te mogą powodować „wyścig” ostatecznie prowadzący do wyzysku pracowników. Czy jednolita płaca minimalna w regionie ASEAN to w ogóle dobry pomysł?

Płaca minimalna, zarówno w Indonezji, jak i w całej Azji rośnie i to odwzorowuje notabene ogólny trend wzrostu w całej Azji, o czym już pisałem, zarówno w kontekście zagrożenia, jak i szansy. (Zobacz: http://www.polska-azja.pl/s-prokurat-ogolnoazjatycki-wzrost-placy-minimalnej-nowe-zagrozenie-dla-rozwoju-gospodarczego-w-regionie-azji-poludniowo-wschodniej/).

Co ciekawe propozycja idei, jaką jest jednolita płaca minimalna w ASEAN, zdobyła uznanie wśród przedstawicieli Kambodży i Wietnamu, którzy przekazali przedstawicielom Indonezji swoje poparcie. Powstaje pytanie, czy kraje ASEAN, które nadal rywalizują o napływ kapitału przez stosunkowo konkurencyjną siłę roboczej będą w stanie przeforsować taki pomysł? Wydaje się on kontrowersyjny, ponieważ będzie miał konsekwencje. (Zobacz:http://archiwum.gf24.pl/kto-zaplaci-za-wyzsze-place/)

Płace w ASEAN – przyczynek do dyskusji

Istnieje duża różnica pomiędzy płacami w różnych państwach członkowskich w ASEAN. Podobnie jak w innych regionach świata, takich jak Unia Europejska powoduje to szereg napięć. Przy różnicy ok. 2,74 dolarów za dzień w Birmie, 10 dolarów w niektórych miejscach na Filipinach, jest prawdopodobne, że pracochłonna produkcja będzie lokowana w miejscu o niższych kosztach pracy. Nie zawsze tak się dzieje, bowiem istotne stają się również problemy instytucjonalne (prawne, warunki prowadzenia biznesu) czy infrastruktura. Podwyższenie płacy minimalnej albo jej ujednolicenie na pewnym poziomie przestanie kompensować inwestorom braki w innych dziedzinach (np. wspomniane braki infrastrukturalne). Stracą kraje najbiedniejsze, czyli właśnie Indonezja, Kambodża i Wietnam.

Ponadto na rynkach państw należących do ASEAN, wynagrodzenia są ustalane na poziomie regionalnym, a nie krajowym. Przykładem jest Indonezja, posiadająca ponad 30 regionów autonomicznie ustalających wysokość minimalnych zarobków. Płaca minimalna w Dżakarcie (3,1 mln) IDR jest zdecydowanie wyższa niż na Sumatrze czy Kalimantanie. Dzieje się tak z powodu dysproporcji rozwojowych na terytoriach państw ASEAN. I dlatego np. Tajlandia, mimo że co prawda ujednoliciła w 2013 płacę minimalną tworząc jednolitą stawkę minimalnych zarobków na poziomie kraju, jednak jej wysokość (prawie 1000 PLN) sprawia, że biedniejsze kraje (Indonezja, Wietnam) są bardziej konkurencyjne.

Jeżeli idea jednolitej płacy minimalnej się ziści, to płaca minimalna dla wielu pracowników w ASEAN nie będzie jednak miała wpływu na ich zarobki. Dowodzą to badania wykonane na przykładzie Indonezji autorstwa Banku Światowego np. publikacja „Minimum Wages and Changing Wage Inequality in Indonesia” z 2010 roku lub badania A. Suryahdi, W. Widyanti, D. Perwira, S. Sumatro. Badania potwierdzają tezę, że płaca minimalna ma pozytywny, ale statystycznie nieistotny wpływ na przeciętne wynagrodzenia. Z drugiej strony, płace minimalne mają negatywny i istotny statystycznie wpływ na zatrudnienie. Konkretnie obniżają zatrudnienie i wypychają pracujących w pozapaństwowy system pracy (tzn. „na czarno”). W szczególności jest to widoczne u kobiet , młodzieży i mniej wykształconych pracowników. Innymi słowy, propozycja Indonezji jest typowym strzałem w stopę.

Jednolita płaca minimalna nie zagrozi gospodarkom bogatych krajów. Malezja jest najlepszym przykładem. Mimo że PKB Malezji na jednego mieszkańca jest w Azji Południowo-Wschodeniej zaraz za bogatym Singapurem, to płaca minimalna w tym kraju jest poniżej poziomu w Filipinach i Tajlandii. Większość produkcji jest skoncentrowana w sektorach, w których pracownicy otrzymują wypłatę zdecydowanie powyżej płacy minimalnej. W rezultacie nałożenie regionalnego minimum na zarobki w celu ochrony pracowników w obrębie bogatych krajów miałyby niewielki bezpośredni wpływ na koszty pracy dla malezyjskich producentów i inwestorów.

Ponadto, choć temat płacy minimalnej w ASEAN jest chwytliwy dla gazet i polityków, istnieje szereg przeszkód w realizacji idei jednolitych zarobków w państwach Azji Południowo-Wschodniej. Instytucje formalne ASEAN obecnie nie mają kompetencji do tworzenia i egzekwowania własnych jednolitych standardów (np. ustalania płacy minimalnej). Ponadto, ważne jest pytanie, jak oceniać minimalne płace w ASEAN, ponieważ często wahają się w zależności od zmian produktywności, inflacji w zależności od kraju. Poniżej krótki przegląd wysokości płac minimalnych w bardziej liczących się krajach ASEAN

źródło: http://www.akp.gov.kh/

źródło: http://www.akp.gov.kh/

Wietnam

W Wietnamie w ostatnich latach nastąpiły zmiany przepisów prawa pracy. Kraj ten dynamicznie się rozwija, a płaca minimalna średnio wzrosła o 12% w 2016 w stosunku do roku poprzedniego. Zgodnie z dekretem nr 122 z 2015 roku (ND-CP) Wietnam został podzielony na cztery różne regiony. W każdym istnieje regionalna płaca minimalna. Region I: VND 3500000 miesięcznie; Region II: VND 3100000 miesięcznie; Region III: VND 2700000 miesięcznie i region IV : 2400000 VND za miesiąc.

Indonezja

Ostatnie lata przyniosły podwyżkę płacy minimalnej w Indonezji. Jak już wcześniej zauważałem minimalne płace różnią się w poszczególnych regionach kraju, a różnice w szczególności widać na linii miasto-wieś. W 2015 roku w Dżakarcie płaca minimalna wyniosła 2.7 mln IDR (200 USD), natomiast prowincje posiadają znacznie niższe kwoty płacy minimalnej np. region Wschodniej Nusa Tenggara posiada płacę minimalną na poziomie 1.2 mln IDR (US 92 USD). Szybki przegląd danych na temat pracy minimalnej (2012-2016) z Indonezyjskiego Ministerstwa Siły Roboczej i Transmigracji pokazuje, iż średnie płace są najniższe w rolnictwie, przemyśle, sektorze budowlanym oraz w sektorach handlu hurtowego i detalicznego. Warto zwrócić uwagę na dynamicznie rosnące zarobki w Dżakarcie. Płaca minimalna w Indonezji w stolicy wzrosła do 3,1 mln IDR/ miesiąc w 2016 roku, z 2,7 min IDR / miesiąc w 2015 roku. Jeszcze w 2012 był to poziom 1,68 mln IDR / miesiąc.

Singapur

Temat płacy minimalnej jest wciąż dyskutowany w Singapurze. Niemniej jednak obecnie nie ma systemu regulacji minimalnych zarobków w tym kraju.

Malezja

Płaca minimalna pojawiła się w Malezji w 2013 w wysokości RM 900 do półwyspu w 2013 i RM 800 dla pozostałych regionów. Obecnie dyskutowana jest podwyżka płacy minimalnej, która zdaniem rządu zmniejszy zależność od zagranicznych pracowników w Malezji (1/10 pracujących). Podwyżka płacy minimalnej dla pracowników sektora prywatnego ma wynieść z RM 900 (216 dolarów) do RM 1000 (240 dolarów) miesięcznie na Półwyspie. Regiony Sabah, Sarawak i Labuan będą od 2016 miały płacę minimalną w wysokości RM 920 (220 dolarów).

Tajlandia

Tajlandia posiada jednolitą krajową płacę minimalną dzienną 300 B (8.5 dolara), która została przyjęta i wdrożona w 2013 roku. Zakładając 20 dni roboczych w miesiącu, miesięczna płaca minimalna wyniosłaby 6000 B (168 dol). W trakcie dyskusji jest decentralizacja płacy minimalnej, ponieważ obecny system uderza w konkurencyjność Tajlandii, zwłaszcza w odniesieniu do innych krajów ASEAN.

Filipiny

Płace minimalne na Filipinach różnią się w zależności od regionu. Potrafi być ona niska jak np. 235 P (5 dolarów) w rejonie Eastern Visayas, ale może być i dość wysoka jak 481 P (10 dolarów) w regionie Metro Manila, biznesowej stolicy Filipin.

Podobnie jak porażką zakończyłoby się ustanowienie jednolitej płacy minimalnej dla UE, tak w regionie ASEAN pomysł ten jest skazany na niepowodzenie.